Jabłonie Owoce miękkie Owoce pestkowe

Tarcznik niszczyciel – zalecane wczesne wykrycie szkodnika w najbardziej zagrożonych rejonach Polski przy użyciu pułapek feromonowych DeltaSTOP

W Polsce tarcznik niszczyciel (Quadraspidiotus perniciosus) podlega obowiązkowi zwalczania, a jego występowanie monitorowane jest przez Państwowy Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORIN).

Gatunek ten występuje zarówno w klimacie umiarkowanym, jak i subtropikalnym. W chłodniejszych regionach, w tym w Polsce występuje tylko jedno pokolenie tego szkodnika. Tarcznik niszczyciel zasiedla około dwustu różnych gatunków roślin żywicielskich m.in. jabłonie, grusze, śliwy, maliny
i jeżyny. W ostatnich latach w okolicach Sandomierza oraz w województwie lubelskim, zwłaszcza na terenie powiatu opolskiego były stwierdzane ogniska tego szkodnika w sadach jabłoniowych. Jednak ze względu na wciąż ocieplający się klimat, należy  przypuszczać, że w przyszłości tarcznik niszczyciel będzie stanowić zagrożenie także dla innych rejonów Polski.

tarcznik niszczyciel – tarczki na pędzie fot. Vladan Falta

Formą zimującą tego szkodnika są przede wszystkim larwy pierwszego stadium oraz dorosłe zapłodnione samice. Kiedy temperatura otoczenia utrzymuje się na poziomie 9-10 °C (luty-marzec) zimowa hibernacja szkodnika ulega przerwaniu, a jego larwy przeobrażają się w drugie stadium rozwojowe. Osobniki tego stadium mają zdolność ruchu, dzięki czemu aktywnie przemieszczają się na miejsce żerowania. Następnie zaczyna zakreślać się dymorfizm płciowy. Dochodzi do kolejnych linień, a kolejne stadia larwalne prowadzą osiadły tryb życia ukryte pod woskowymi tarczkami. Tarczki samic przybierają kształt owalny, a samców podłużny. Stadium szkodliwym są larwy i dojrzałe samice. Samce mają ozwinięte odnóża oraz skrzydła dzięki czemu posiadają zdolność aktywnego przemieszczania się. Aparat gębowy samców po osiągnięciu dojrzałości płciowej zostaje zredukowany przez co nie pobierają one pokarmu i żyją zaledwie kilka dni.

Jakie objawy i szkodliwość możemy zaobserwować na zasiedlonych przez tarcznika niszczyciela drzewach?

  • na pędach widoczne tarczki, pod którymi ukrywają się szkodniki,
  • na skutek żerowania w tkankach kory gromadzi się sok i powoduje powstawanie nabrzmień,
  • spękania kory z wyciekami gumy,
  • na owocach charakterystyczne fioletowoczerwone przebarwienia (obwódki),
  • obumieranie pędów,
  • zahamowanie wzrostu i zawiązywania pąków,
  • ograniczenie powierzchni asymilacyjnej roślin,
  • defoliacja i deformacja liści,
  • większa podatność na niesprzyjające warunki pogodowe np. mrozy oraz na zasiedlenie przez inne szkodniki i porażenie przez choroby.
tarcznik niszczyciel – uszkodzenia na jabłkach fot. Vladan Falta

Lustracje

Lustracja sadów jest bardzo ważnym elementem zwalczania tarcznika niszczyciela. Przeglądamy głównie pnie i gałęzie drzew oraz liście i owoce na obecność tego szkodnika. W okresie bezlistnym najłatwiej zaobserwować na drzewie charakterystyczne tarczki szkodnika. Lustracje sadów najlepiej prowadzić od maja  do października. W sezonie wegetacyjnym na pędach i liściach poza samicami obserwuje się również migrujące larwy. W celu wykrycia tarcznika niszczyciela, szczególnie w najbardziej zagrożonych rejonach Polski, warto w maju zawiesić pułapki z feromonem DeltaSTOP. Pułapka stanowi prostą metodę monitorowania tego groźnego szkodnika. Warto wiedzieć, że w przypadku jego masowego występowania i zaniechania zwalczania może doprowadzić do zamierania całych drzew w ciągu 2-3 lat.

tarcznik niszczyciel – tarczki na pędzie fot. Vladan Falta